Думаць Беларусь#2275

​​ 👉🏿 — І дзе доказы, што зараз будзе па-іншаму?

— А зараз і не будзе па-іншаму. Крызіс цэнтральнай улады не прыводзіць да аўтаматычных змен у краіне, ён толькі ставіць пытанне: "Хто, калі не ён?" Людзі бачаць, што дзяржаўная машына не дае рады крызісу, але гэта не прыводзіць да аўтаматычнага развіцця крызісу, бо людзі не бачаць відавочнай палітычнай альтэрнатывы.

Крызіс улады патрабуе актыўных дзеянняў груп насельніцтва, перспектыўных лідараў, якія бачаць сябе як альтэрнатыву гэтай уладзе. У грамадства павінны быць хаця б намёткі адказу на пытанне: "Хто, калі не Лукашэнка?" І калі такіх людзей няма, то палітычны крызіс і не будзе развівацца.

— Вы прапануеце, каб у крызісны час апазіцыя (у шырокім сэнсе слова) арганізоўвалася, каб падарваць пазіцыі ўлады і прадставіць ёй альтэрнатыву. Але дзяржаўная прапаганда скажа наадварот, што ў такія складаныя часы трэба аб’яднацца вакол улады, каб выцягнуць краіну з бездані, а не змагацца за ўладу. Аб’ядноўвацца — калі не вакол улады, то вакол ідэі ратавання краіны.

— Тэарэтычна гэта, можа, і правільны тэзіс, але, на жаль, цяперашняя сістэма ўлады не прымае ніякай альтэрнатывы, не прымае нават дапамогі ад грамадзянскай супольнасці. У сітуацыі з каронавірусам улада кажа, што "ўсё нармальна, мы з усім спраўляемся". Але значная частка грамадства, як відаць і з сацыялагічных апытанняў, не верыць у гэта і пачынае дзейнічаць самастойна. То бок, няма кааперацыі нават ва ўмовах крызісу, не атрымліваецца ніякага яднання.

— Разам з тым, вы традыцыйна даволі жорстка крытыкуеце апазіцыю, якая бярэ ўдзел у прэзідэнцкіх "выбарах", спрабуе вылучыць "адзінага кандыдата". Калі вы фактычна не прымаеце цяперашнюю апазіцыю — як тады, па-вашаму, павінны аб’ядноўвацца неабыякавыя людзі? Ствараць новыя структуры?

— Мы назіраем аб’яднанне людзей у супрацьдзеянні крызісу, бачым пэўную самаарганізацыю ў некаторых ініцыятывах. Але мы не назіраем, каб гэта пераходзіла ў палітычную плашчыню. Мне падаецца, што калі ёсць людзі, якія ў перспектыве думалі пра пераход у палітыку — то зараз той самы час, калі варта гэта зрабіць. А людзям бізнесу варта было б задумацца пра інвеставанне ў такіх перспектыўных палітычных лідараў.

Тыя новыя людзі, якія маюць з’явіцца, павінны быць дастаткова, скажам так, сацыяльна рэспектабельныя. Яны павінны не быць сацыяльнымі маргіналамі. Праблема лідараў беларускай апазіцыі ў тым, што пераважна яны сацыяльныя маргіналы. Варта, каб да іх далучаліся людзі, якія маюць імя, рэпутацыю хаця б у сваіх прафесійных супольнасцях.

— Давайце вернемся да вашага асноўнага тэзіса пра крызіс улады ў шырокім сэнсе. Але калі дапусціць, што ўлада ацэніць сітуацыю максімальна правільна і вырашыць зрабіць усе належныя крокі — то як, на вашую думку, гэтыя крокі павінны выглядаць? І якая імавернасць таго, што ўлада на іх пойдзе?

— У шырокім сэнсе гэта пашырэнне свабоды дзеянняў у самых розных сферах жыцця грамадства. У нас занадта мала свабоды і магчымасці ажыццяўлення незалежных ініцыятыў. Трэба даць магчымасць людзям самастойна рэалізоўваць свае ініцыятывы, не заціскаць іх.

Другое, павінна быць пэўная ступень датычнасці незалежных экспертаў да працэсу прыняцця рашэнняў. Дарэчы, пэўныя такія знакі ўжо ёсць, напрыклад, у групу па выпрацоўцы стратэгіі сацыяльна-эканамічнага развіцця былі ўключаныя Данейка, Алейнікаў, людзі з незалежных структур.

— Але ў Еўропе на фоне каронавіруса мы бачым, хутчэй, адваротны працэс — рост значэння дзяржавы, большая роля дзяржаўных структур у эканоміцы, заліванне крызісу грашыма.

— Я не заклікаю, каб было "менш дзяржавы". Проста трэба зняць абмежаванні на ініцыятыву, даць магчымасць дзяржаўным суб’ектам супрацоўнічаць з недзяржаўнымі, зняць барыкады паміж незалежным грамадствам і дзяржаўнымі органамі. Тады і магчыма нейкая ступень яднання беларускага грамадства адносна крокаў па пераадоленні крызісу.

#4Рэспубліка

Все посты канала